Pracownia


W centrum PLASTINARIUM znajduje się pracownia.

Na 9 stanowiskach pracowni zarówno fachowcy jak i laicy mają okazję pogłębić wiedzę anatomiczną za pomocą oddanych im do dyspozycji plastynatów, modeli. tablic, komputerów oraz literatury fachowej.

Tu powstają wysokokompleksowe preparaty dydaktyczne – konserwuje się tu trwale ciała ludzkie i zwierzęce. Celem naszej placówki oraz kursów jest umożliwienie lepszego zrozumienia dla zagadnień anatomii ludzkiego ciała.
W odróżnieniu od wystaw KÖRPERWELTEN, PLASTINARIUM oferuje wgląd w praktyczne aspekty sporządzania plastynatów.

W odrębnym dziale zwiedzający mogą obserwować naszych pracowników podczas sporządzania anatomicznych preparatów.  

W obrębie pracowni znajduje się także dział umieszczania poszczególnych struktur. Tu każdy preparat ustawiany jest w żądanej pozie, po czym każda anatomiczna struktura zostaje prawidłowo umieszczona. Ostatni etap to utwardzanie preparatu, przy pomocy gazu, światła lub ciepła, w zależności od zastosowanego tworzywa sztucznego.

Tu zapoznacie się Państwo dokładniej z poszczególnymi przystankami pracowni oraz z działami produkcyjnymi preparacji anatomicznej i nadawania formy wzgl. umieszczania:

aparat ruchowy - układ nerwowy - układ sercowo­–naczyniowy - układ oddechowy - układ trawienny - układ urogenitalny - rozwój płodu - anatomicznych preparatów - Umieszczanie


 

    Aparat ruchowy

    Pierwszy przystanek pracowni dydaktycznej poświęcony jest aparatowi ruchowemu.

    Ludzkie ciało składa się z całokształtu poszczególnych systemów organów. które współdziałają ze sobą w celu wypełniania funcji życiowych.
    Do najważniejszych funkcji należy ruchomość ciała, sam ruch, a także umiejętność utrzymania ciała w pozycji pionowej. Wszystko to umożliwia aparat ruchowy, składający się z kości, mięśni i stawów.

    Całokształt wszystkich kości tworzy szkielet. Składa się on z ponad 200 kości i 100 ruchomych stawów. Szkielet nadaje ciału posturę, tworzy jego podporę i umożliwia równowagę i ruchowmość.

    Szkielet połączony jest mięśniami szkieletowymi. Razem tworzą one system dźwigni, przetwarzający czynność mięśni w ruch.

    Mięśnie to biologiczne, elastyczne wiązadła. Ich funkcja polega na ściąganiu włókien. Istnieje ponad 620 niezależnych od siebie mięśni. Każdy z nich posiada określoną funkcję, własne połączenie nerwowe oraz specyficzny punkt wyjścia i podstawę. Z reguły ruchy ciała nie są wywoływane tylko przez sam mięsień, ale poprzez skomplikowane współdziałanie poszczególnych funkcjonalnych grup mięśni.

    powrót 


     

    Układ nerwowy

    Drugi przystanek umożliwia zapoznanie się z ważnymi faktami dotyczącymi układu nerwowego.

    Każde ciało pokryte jest od stóp do głów niesamowicie delikatną siecią włókien nerwowych, mającą za zadanie kontrolę i regulację funkcji ciała. Włókna te wywodzą się bezpośrednio z mózgu lub z rdzenia kręgowego i rozgałęziają się w obwód nerwowy, składający się z coraz delikatniejszych włókienek.

    Układ nerwowy steruje setkami czynności naraz. Jest on źródłem świadomości, inteligencji oraz kreatywności, umożliwiającym nam komunikację oraz doznawanie uczuć. Wiele funkcji, takich jak na przykład oddychanie lub trawienie, odbywa się automatycznie bez udziału świadomości.

    Układ nerwowy dzieli się na dwie części:

    • Centralny układ nerwowy - składa się on z mózgu i rdzenia kręgowego i służy do sterowania czynnościami ciała, poprzez przetwarzanie i koordynację sygnałów nerwowych.
    • Peryferyjny układ nerwowy - składa się ze wszystkich nerwów, wywodzących się z centralnego układu nerwowego i przenikających całe ciało. Przekazuje on sygnały pomiędzy centralnym układem ruchowym a resztą ciała.

    Mózg jest nadrzędnym centrum kontroli naszego ciała. Przetwarza on informacje odbierane przez zmysły, koordynuje myślenie i większość ruchów, a także pozwala nam odczuwać, pamiętać i komunikować się.

    powrót


     

    Układ sercowo-naczyniowy

    Trzeci przystanek umożliwia wgląd w nasz najważniejszy wewnętrzny system transportowy, mianowice w układ sercowo-naczyniowy.

    Rozprowadza on substancje odżywcze, tlen oraz homony po różnych regionach ciała, a jednocześnie zbiera produkty przemiany materii w celu ich wydalenia.
    Sece jest silnikiem systemu, a gęsta sieć złożona z naczyń krwionośnych tworzy drogi transportowe.

    Tętnice to jakby duże autostrady, rozprowadzające krew po ciele. Na drodze do poszczególnych oranów ulegają one rozgałęzieniu i zwężeniu, aż w końcu przybierają postać cienkich jak włos naczyniek, tak zwanych naczyń włosowatych. Przez ścianki naczyń włosowatych odbywa się wymiana substancji odżywczych, tlenu oraz innych substancji wymienianych pomiędzy krwią a tkanką.

    Długość tej właśnie gęstej sieci tętnic, żył i naczyń włosowatych u przeciętnego dorosłego człowieka wynosi 96.000 kilometrów. Gdyby połączyć te naczynia ze sobą, można by nimi dwa razy obwinąć kulę ziemską.

    Serce jest silnikiem układu sercowo-naczyniowego. Jest ono pustym w środku organem mięśniowym, utrzymującum w ruchu bieg krwi. Włókna mięśniowe serca przebiegają spiralnie. Serce ma mniej więcej wielkość pięści i waży oloło 300 gramów. W stanie spoczynku bije 70 mililitrów krwi. Daje to mniej więcej 200 milionów litrów przepompowanej krwi w całym życiu człowieka, trwającym przeciętnie 75 lat.

    powrót


     

    Układ oddechowy

    Czwartym przystankiem jest pracownia, informująca o układzie oddechowym.

    Nasze życie wymaga stałego zaopatrzenia w tlen, który pobieramy z powietrza. Bez tlenu większość komórek naszego ciała nie byłaby w stanie przeżyć dłużej, niż kilka minut. Tlen jest więc niezbędny do przemiany materii w komórkach, czyli dla procesu przetwarzającego substancje odżywcze w energię, aby zapewnić funkcjonowanie ciała.

    Płuca tworzą dużą powierzchnię, przez którą tlen dostaje się do krwi. Co minutę do płuc dostaje się około 5 do 6 litrów tlenu. Proces wdychania powietrza rozciąga mięśnie klatki piersiowej. Najważniejszym mięśniem, biorącym udział w procesie oddychania, jest przepona, czyli cienka płytka mięśniowa, rozpościerająca się pomiędzy jamą klatki piersiowey, a jamą brzuszną.

    Mimo, że oddychamy codziennie około 20.000 razy, to jednak nie zwracamy uwagi na porces oddychania. Jest on sterowany przez centrum oddechowe, zajdujące się mózgu, automatycznie regulujące głębolość i frekwencję oddechu w zleżności od potrzeb. Podczas wdychania  pobieramy z powietrza także drobinku kurzu, tkóre osadzają się w tkance płucnej. Także cząsteczki smoły lub sadzy z dymu papierosowego zbierają się w płucach. Pokłady te zabarwiają płuca na czarno. Wystarczy 20 papierosów dziennie, aby w skali roku do płuc dostało się 150 mililitrów smoły; to mniej więcej tyle, ile mieści się w filiżance od kawy.

    Gdy palaczowi uda się rzucić palenie, smoła powoli wydostaje się z płuc, a same płuca przybierają na powrót normalny kolor. Nawet u wieloletnich palaczy zanikają z czasem zagrożenia dla zdrowia, wynikające z palenia papierosów.

    powrót


     

    Układ trawienny

    Na piątym przystanku dowiecie się wszystkiego o układzie trawiennym.

    Wszelkie procesy naszego ciała wymagają energii, którą pobieramy z pożywienia. Aby nasze ciało mogło przetworzyć żywność w energię, musi ją wpierw rozłożyć na czynniki pierwsze. Organy przewodu trawiennego rozkładają żywność zarówno mechanicznie, jak i chemicznie. Większość molekułów, powstałych z żywności, przenika poprzez śluzówkę jelita cienkiego do krwi, a stamtąd do wątroby, gdzie podlega kolejnemu przetworzeniu.

    Upraszczając można powiedzieć, że układ trawienny jest systemem giętkich węży o długoci około 7 metrów. Najpierw żywność jest z grubsza rozdrabniana w ustach. Następnie poprzez przełyk dostaje się do żołądka, gdzie jest wstępnie trawiona. Stamtąd, w formie papki, zostaje sukcesywnie przekazywana do dwunastnicy, gdzie mieszana jest z sokami trawiennymi z wątroby i trzustki. Jelito cienkie jest głównym miejscem trawienia. to właśnie tu większość molekułów przedostaje się z żywności do naczyń krwionośnych w ściance jelita. Niestrawne resztki dostają się do jelita grubego, gdzie odciągana jest z nich woda. Następnie zostają wydalone przez odbytnicę. Cały proces trawienia trwa mniej więcej jeden dzień.

    Zybt obfite i niezdrowe jedzenie, niekorzystne uwarunkowania genetyczne oraz brak ruchu powodują przyrost wagi.
    Do otyłości dochodzi wtedy, gdy przez dłuższy czas ilość przyjmowanych kalorii spalanych.
    Oryłość stanowi podłoże wielu chronicznych schorzeń tych zaliczają się głównie choroby serca i dróg oddechnowych, nadciśnienie, cukrzyca i niektore rodzaje raka. Otyłość zwyższa też ryzyko zawału serca i wylewu.

    powrót


     

    Układ urogenitalny

    Na szóstym przestanku możecie poinformować się o układzie urogenitalnym.

    Tak jak każdy organizm, także ciało ludzkie produkuje odpady. Część z nich jest wydalana z moczem. W tym celu nerki filtrują nieustannie rozpuszczone odpady i wodę z krwi. Jednocześnie utrzymują one wewnętrzną równowagę pomiędzy wodą, minerałami, a substancjami śladowymi w naszym organiźmie.

    Każdy człowiek posiada dwie nerki. Znajdują się one w tak zwanych łożach po obydwu stronach kręgosłupa, umieszczone w grubych torebkach tłuszczowych, natomiast z zewnątrz chronione są przez dolne żebra.

    Wielkość nerek zależy od wielkości ciała. Przeciętnie każda nerka ma 12 cm długości i waży około 150 g.

    Krew w całej objętości przepływa przez nerki 15 razy na godzinę, oczyszczając się z toksyn i innych substancji, wydalanych następnie przez mocz. Gdyby subystancje te pozostały w oraniźmie, doszłoby do zatrucia.

    Nerki odgrywają także istotną rolę w regulacji ciśnienia krwi. Spadające ciśnienie w tęnicach nerwowych powoduje produkcję hormonu reniny, który pobudza skomplikowany mechanizm do podwyższenia ciśnienia krwi. Objętošć krwi jest kolejnym trybikiem, przy pomocy którego nerki regulają ciśnienie. Gdy nerki wydalają zbyt mało płynów, to zwiększa się objętość krwi, a tym samym także ciśnienie. 

    powrót


     

    Rozwój płodu

    Siódmy i ostatni przystanek informuje o rozwoju płodu.

    Pierwszy okres życia człowieka upływa w ukryciu, w łonie matki. Życie rozpoczyna się w chwili zapłodnienia komórki matki przez nasienie ojca, od jednej jedynej komórki, zwanej zygoą.

    Zygota zawiera ludzki genom, czyli indywidualny plan budowy całego człowieka. Składa się on z par genów matki i ojca, uporządkowanych na chromosomach. Decydują one o określonych cechach powstającej istotoy, takich jak na przykład kolor włosów czy oczu, wzrost, rodzaj niektórych zachowań oraz o wielu chorobach.

    W drodze przez jajowody zapłodniona komórka jajowa dzieli się kilkakrotnie, zanim osiądzie w śluzówce jamy macicy.

    Już po czterech tygodniach zarodek posiada serce, zaczątki oczu oraz cztery wypustki, z których wyrosną ręce i nogi. Po ośmiu tygodniach kształtownie się organów jest już właściwie zakończone. Do tego momentu zarodek określa się mianem embrionu.

    Od dziewiątego tygodnia ciąży zarodek określa się mianem płodu. Ta faza rozwoju charakteryzuje się głównie wzrostem oraz dojrzewaniem organów.

    Rosnący w macicy zarodek jest otoczony błonami jajowymi i pływa w wodzie płodowej. Zarodek odżywia się przez pępowinę i placentę, pobierając potrzebne substancje z krwioobiegu matki. Serce płodu pompuje krew porzez tętnicę pępowiny do naczyń włosowatych placenty. Tam naczynia krwionośne dziecka opłukiwane są krwią matki. Podczas tego procesu substancje odżywcze i tlen przedostają się do krwi dziecka, nie powadując jednak zmieszania się krwi dziecka i matki. Następnie krew bogata w potrzebne substancje przepływa z powrotem pępowiną do organizmu dziecka.

    powrót


     

    Anatomicznych preparatów

    Najpierw zahamowane zostają procesy gnilne poprzez wstrzyknięcie formaliny do ciała przez tętnice. Zabija ona wszelkie bakterie i w wyniku procesów chemicznych zapobiega rozkładowi tkanek. Za pomocą pęsety, skalpela i nożyczek usuwa się następnie skórę, tkankę tłuszczową i łączną i odsłania poszczególne struktury anatomiczne.

    Następnie wynonywana jest anatomiczna preparacja.
    W odrębnym dziale zwiedzający mogą obserwować naszych pracowników podczas sporządzania anatomicznych preparatów. Także w soboty i niedziele w dziale preparacji obecny jest przynajmniej jeden pracownik.

    Narządy, mięśnie i ścięgna, a także nerwy i naczynia w ciele otoczone są cienką warstwą włóknistej tkanki łącznej, która stabilizuje narządy i umożliwia ich przemieszczanie w organizmie. 

    Preparacja oznacza konieczność delikatnego usunięcia we właściwych miejscach osłony z tkanki łącznej za pomocą pęsety, skalpela i nożyczek.

    Sztuka preparacji polega zatem na usunięciu mocnej tkanki łącznej z miękkich struktur takich, jak narządy i żyły. Proces ten można porównać z całkowitym usunięciem białych włókien pod skórą narządów bez naruszania ich miąższu. 

    Dlatego osoba wykonująca preparację musi wykazać się zręcznością i cierpliwością. Preparacja całego ciała to nawet do 750 godzin pracy.


    powrót


     

    Nadawanie pozycji

    Na pierwszym etapie, woda znajdująca się w organizmie oraz rozpuszczalne tłuszcze zostają usunięte poprzez umieszczenie ciała w rozpuszczalniku (np. acetonie). Drugi proces wymiany stanowi jednocześnie kulminacyjny punkt plastynacji. Aceton zostaje wymieniony na podlegające reakcjom chemicznym tworzywo sztuczne, np. kauczuk silikonowy. W tym celu preparat wkłada się do roztworu tworzywa sztucznego i umieszcza następnie w komorze próżniowej. W warunkach próżni aceton zostaje wyssany z preparatu, co pozwala na wniknięcie tworzywa sztucznego w ciało aż do najmniejszej komórki. 

    Plastynaty nasączone ciekłym kauczukiem silikonowym otrzymują na tym etapie swój ostateczny kształt. Tworzywo sztuczne w komórkach ma jeszcze postać płynną. Daje to możliwość łatwego formowania miękkich części plastynatu, zwłaszcza mięśni. 

    Teraz wszystkim strukturom anatomicznym nadaje się żądany kształt. Pomagają w tym liny podtrzymujące preparat, kawałki pianki i igły, za pomocą których wszystkie struktury przybierają anatomicznie poprawną pozycję.

    Całym ciałom nadaje się naturalne pozy, które pozwalają na obserwację pracy mięśni. 

    Naturalne preparaty spełniają ważna dydaktyczną rolę zarówno w kształceniu fachowców jak i laików, gdyż skomplikowana budowa aparatu ruchowego i organów, a także ich umieszczenie w ciele, tworzą trójwymiarową kompleksowość, której nie da się nauczyć wyłącznie z książek ani na podstawie zdjęć. 

    W obrębie pracowni znajduje się także dział umieszczania poszczególnych struktur.

    Ostatnią czynnością jest utwardzanie preparatu. W zależności od użytego tworzywa sztucznego stosuje się utwardzanie przy pomocy gazu, ciepła lub światła.

    powrót